جدید ترین عناوین خبری امروز
مجله علمی کیهان‌شناس

توجه: کلمه عبور به آدرس ایمیل شما ارسال خواهد شد.

برترین رویدادهای نجومی و کیهان‌شناسی سال 1397

برترین رویدادهای نجومی و کیهان‌شناسی سال ۱۳۹۷

انتخاب ۱۰ رویداد برتر نجومی و کیهان‌شناسی، به همراه تمام زیبایی‌ها و حساسیت‌های علمی، همواره کاری دشوار بوده است. این بار در روزهای پایانی سال و در انتظار تولد دوباره‌ی طبیعت، تحریریه‌ی کیهان‌شناس نگاهی دارد به مهم‌ترین، خبرسازترین و برترین رویدادهای نجومی و کیهان‌شناسی سال ۱۳۹۷ در جهان.

۱- نشانه‌های جدید از امکان حیات در مریخ

حیات در مریخ
حیات در مریخ

در سال گذشته مریخ‌نورد کنجکاوی با انجام حفاری‌های گوناگون در اعماق سیاره مریخ و تجزیه و تحلیل نمونه‌های به دست آمده، شواهد جدیدی از وجود مواد پیچیده‌ی آلی در سطح و عمق این سیاره پیدا کرد. هرچند که احتمال می‌رود این مولکول‌های آلی بازمانده‌ی برخورد شهاب‌سنگ‌ها و یا حاصل فوران مواد آتشفشانی باشند؛ اما احتمالی هم وجود دارد که این مواد مربوط به موجودات زنده باشند.

مواد آلی پیچیده‌ای در مریخ وجود دارد که ممکن است نشانه‌ی حیات قدیمی در آن باشد

مریخ‌نورد کنجکاوی همچنان مشغول نمونه‌برداری است اما نتایج حفاری‌های این فضاپیما در سال گذشته، موضوع بحث‌برانگیز وجود حیات در مریخ را دوباره بر سر زبان‌ها انداخت.

آیا حیات در اعماق مریخ نهفته است؟

۲- یادگاری استیون هاوکینگ برای سیاه‌چاله‌ها

استیون هاوکینگ
استیون هاوکینگ

تنها چند روز پیش از آغاز سال ۱۳۹۷، استیون هاوکینگ، یکی از بزرگ‌ترین کیهان‌شناس‌‌های معاصر، پس از تحمل سختی‌های فراوان و کسب موفقیت‌های درخشان در سن ۷۶ سالگی درگذشت. هاوکینگ که نقش زیادی در رمزگشایی شخصیت مرموز سیاه‌چاله‌ها داشت، پس از مرگ نیز ارتباط خود را با این پدیده‌های عجیب از دست نداد!

در سال گذشته قطعه‌ای موسیقی برگرفته از صدای استیون هاوکینگ و با مفهوم صلح و امید، توسط ماهواره به سیاه‌چاله ۱A 0620-00، نزدیک‌ترین سیاه‌چاله به ما، فرستاده شد.

پیامی از استیون هاوکینگ به سیاه چاله فرستاده می‌شود

۳- دیدار با خورشید

کاوشگر خورشیدی پارکر
کاوشگر خورشیدی پارکر

در سال گذشته اولین فضاپیمای سازمان فضایی ناسا با هدف شناخت خورشید به مقصد پرتاب شد. کاوشگر خورشیدی پارکر، که برای کسب اطلاعات بیشتر از فعالیت‌های خورشیدی و توانایی پیش‌بینی تغییرات آب و هوایی این سفر را آغاز کرده است، در تاریخ ۵ نوامبر ۲۰۱۸ (۱۴ آبان ۱۳۹۷) برای اولین‌بار در نزدیکترین فاصله‌ی مداری از خورشید قرار گرفت.

کاوشگر خورشیدی پارکر تحقیقات خود را آغاز می‌کند

ایده‌ی این ماموریت اولین‌بار در سال ۱۹۵۸ توسط یوجین پارکر مطرح شد. به همین خاطر این کاوشگر به نام او نامگذاری شده است. این نخستین‌بار است که ناسا برای پروژه‌اش از نام یک دانشمند زنده استفاده کرده است.
این کاوشگر طوری طراحی شده است که بتواند از خودش و اطلاعات و محموله‌ی ارزشمندش در طول این نزدیکی زیاد با خورشید، حفاظت کند و نیازی به کنترل شدن توسط ما از روی زمین ندارد.

۴- طولانی‌ترین ماه‌گرفتگی قرن

طولانی‌ترین ماه‌گرفتگی قرن 21
طولانی‌ترین ماه‌گرفتگی قرن ۲۱

در سال ۱۳۹۷ این شانس را داشتیم تا طولانی‌ترین خسوف قرن ۲۱ را لمس کنیم. این خسوف که در تاریخ ۵ مرداد ۱۳۹۷ رخ داد به مدت یک ساعت و ۴۲ دقیقه به طول انجامید و در اکثر قسمت‌های خاورمیانه، جنوب و شرق افریقا، غرب و جنوب شرقی آسیا و در نهایت هند گسترده شد.

طولانی‌ترین خسوف قرن ۲۱

این اتفاق زمانی می‌افتد که زمین در هنگام عبور از میان ماه و خورشید، سایه‌ی خود را روی ماه بیندازد.

۵- قطب‌های یخی ماه

نقاط آبی‌رنگ نشانگر محل دقیق یخ در ماه است
نقاط آبی‌رنگ نشانگر محل دقیق یخ در ماه است

در سال ۱۳۹۷ شواهد دقیقی از وجود یخ در ماه یافت شد. دانشمندان این تحقیق می‌گویند که بیشتر این یخ‌ها در اطراف دهانه‌های نزدیک به قطب قرار دارند؛ یعنی محیطی که هیچگاه دمای بیشتر از ۱۵۷- درجه‌ی سلسیوس را تجربه نمی‌کند! در واقع به دلیل زاویه‌ی بسیار کوچک مدار ماه، این قسمت از قمر زمین هیچوقت تابش نور خورشید را به خود نمی‌بیند.

محققان مدارکی از وجود یخ در ماه پیدا کردند

با وجود مقدار یخ کافی روی سطح ماه، آب به عنوان یک منبع قابل دسترس در ماموریت‌های آینده به شمار خواهد رفت. حتی در صورت حضور بر مریخ امکان دسترسی به این منابع از کاوش آب‌ زیر سطح ماه آسان‌تر است. تلاش ما برای شناخت هر چه بهتر نزدیکترین همسایه‌مان، ماه، در سال‌های آینده نیز ادامه خواهد داشت.

۶- چشمه‌ی کیهانی نوترینو

در سال ۱۳۹۶ یک نوترینوی کیهانی فرا-پرانرژی خود را به ما نشان داد. از آن زمان دانشمدان مختلف در تلاش برای پیدا کردن منبع کیهانی این ذره‌ی پرانرژی بودند تا اینکه سال گذشته توانستند برای اولین‌بار یک سرنخ از نوترینوهای فرا-پرانرژی کیهانی که به چشمه‌ی اخترفیزیکی‌شان بازمی‌گردد، ثبت کنند.

به نظر می‌رسد که این چشمه یک ابرسیاه‌چاله در مرکز یک کهکشان دوردست باشد. هر بار که یک سیاه‌چاله، یک ستاره را قورت می‌دهد، جریانی از تابش بسیار پرانرژی را به شکل یک جت لیزر-گونه با فشار به بیرون پرتاب می‌کند.
دانشمندان معتقد هستند که این کشف، گامی مهم برای حل تعداد زیادی از معماهای فیزیکی همانند منشا پرتوهای فراانرژی کیهانی است. این ذرات، از پروتون‌ها یا هسته‌های اتمی سنگین‌تر که بر روی زمین از فضا بارش می‌شوند ساخته شده‌اند و تصور می‌شود که در فرآیندهای یکسانی مانند نوترینوها متولد شده‌اند.

نوترینوها برای نخستین‌بار به یک چشمه‌ی کیهانی مرتبط شدند

۷- خانه‌تکانی ناسا

سال گذشته نیز مثل هر سال دیگری ماجراهای مختلفی از فضاپیماها و کاوشگرهای فعال و غیرفعال دربرداشت. در این سال فضاپیمای دان پس از تلاش‌های ناموفق بسیار برای برقراری ارتباط با زمین، در نهایت بازنشسته شد.

فضاپیمای دان با اتمام سوخت در سکوت ابدی فرورفت

فرصت به پایان رسید
فرصت به پایان رسید

همچنین در پی طوفان‌های عظیم شنی که مریخ را آشفته می‌کنند، فضاپیمای فرصت نیز دچار مشکل فنی شد و تمام کوشش‌های گروهی برای نجات و بازیابی آن بی‌ثمر ماند. در پایان مریخ‌نورد فرصت در ماه ژوئن به خط پایان رسید.

ناسا به زودی ارتباط روزانه با فرصت را قطع می‌کند

سلفی مریخ‌نشین اینسایت بر روی مریخ
سلفی مریخ‌نشین اینسایت بر روی مریخ

اما پایان یافتن این دو پروژه‌‌ی دوست‌داشتنی، سازمان فضایی ناسا از مریخ‌نورد جدید خود با نام اینسایت رونمایی و آن را برای شروع فعالیت در مریخ آماده ساخت.

یک ماه تا مریخ! فضاپیمای اینسایت ناسا به ملاقات سیاره‌ی سرخ می‍رود

۸- نودمین سالگرد انبساط جهان

سالی که گذشت ۹۰امین سالگرد ایده‌ی بزرگی بود که درک ما از جهان را به کلی متحول کرد. در سال ۱۹۲۹، هابل و همکارانش با در دست داشتن فاصله‌ی کهکشان‌های دیگر و روش اندازه‌گیری انتقال داپلری، مقاله‌ای منتشر کردند که دانش ستاره‌شناسی را متحول کرد. این مقاله با عنوان «رابطه‌ای بین فاصله و سرعت شعاعی در میان سحابی‌های فراکهکشانی» نشان داد که کهکشان‌های قابل مشاهده، همگی با سرعت از راه‌شیری دور می‌شوند.

هابل به عنوان یک ستاره‌شناس در رصدخانه‌ی کوه ویلسون (Mount Wilson Observatory) در لس‌آنجلس، به پیشرفته‌ترین تجهیزات روز مخصوصا تلسکوپ هوکر (Hooker) 100 اینچی (۲.۵ متری) دسترسی داشت. پدیده‌ای که هابل و همکارانش رصد کردند، ذات انبساطی خود جهان بود و همچنان بعد از ۹۰ سال ، دانشمندان همچنان در حال تلاش برای فهم چگونگی کار این انبساط هستند.

روزی که ادوین هابل فهمید جهان ما در حال انبساط است

۹- نقطه‌ی بدون بازگشت

در ماه‌های گذشته داشمندان موفق به رصد نقطه‌ی بدون بازگشت سیاه‌چاله‌ی عظیم مرکز کهکشان راه شیری شدند. محققانی که در حال رصد سیاهچاله‌ی «ساگیتاریوس آ» ( که A –Star خوانده می شود) بوده‌اند، می‌گویند که این یافته‌ی جدید پس از کشف سیاه‌چاله‌ی عظیم مرکز کهکشان، تأمل‌برانگیزترین و نزدیکترین مشاهده‌ای می‌باشد که از محدوده‌ی نزدیک مرز سیاه‌چاله صورت گرفته است. منظور از این محدوده همان محدوده‌ی بدون بازگشت ساه‌چاله (یا افق رویداد، به منطقه‌ای گفته می‌شود که نور قابلیت فرار از آن را ندارد) که معمولاً از آن صحبت می شود، نیست؛ بلکه در اینجا از محدوده‌ای فیزیکی صحبت می‌کنیم که اگر هر ماده‌ای به آن نزدیک شود، به ناچار یک حرکت مارپیچی مرگبار ناگزیر را آغاز می‌کند.

نقطه‌ی بدون بازگشت ابرسیاه‌چاله‌ی مرکز کهکشان راه‌ شیری نمایان شد

تصاویر شبیه‌سازی شده از این رصد به خوبی ویژگی‌های این موقعیت را آشکار می‌کنند. رنگ نارنجی نشانگر تصوری است که محققان از توده‌ی گاز فوق‌العاده داغ یا پلاسما دارند، در حالی که رنگ آبی نشانگر تابشی است که از ماده ساطع می‌شود و معمولاً در قالب تشعشات درخشانی با شدت به بیرون جریان می‌یابد.

۱۰- کشف چهار موج گرانشی جدید

امواج گرانشی
امواج گرانشی

امواج گرانشی اطلاعات پیرامون منشا‌ و ذات گرانش را که به روش دیگری قابل حصول نیست منتقل می کنند. فیزیکدانان در گروه‌های لایگو و ویرگو، در محدوده‌ی دو روز، امواج گرانشی را از ۱۰ سیاه‌چاله ترکیب شونده با هم و یک مورد از ترکیب شدن دو ستاره نوترونی که بقایای چگال و کروی واپاشی‌های ستاره‌ای هستند، آشکارسازی نمودند.

فیزیکدانان چهار موج گرانشی جدید کشف کردند

پروفسور الساندرا بونانو محقق دانشگاه مریلند و مدیر مؤسسه‌ی ماکس پلانک در فیزیک گرانشی در پستدام آلمان می‌گوید که باید منتظر پروژه‌ی رصد بعدی در بهار امسال باشیم.

منبع: کیهان‌شناس

 دسته‌ها:
avatar
  Subscribe  
Notify of

رصد و اکتشافات فضایی

عبور سیارک
عبور سیارک بزرگی در روز ۱۰ آگوست از نزدیکی زمین
98
نظریه‌های توطئه‌ی ماه
مهم‌ترین نظریه‌های توطئه‌ی ماه و بررسی آن‌ها
130
ماموریت فرود بر روی ماه
ماموریت فرود بر روی ماه «آپولو۱۱» نشان داد که موجودات فرازمینی فراتر از داستان‌های علمی‌تخیلی هستند
145
تمدن‌های فرازمینی
تمدن‌های فرازمینی از چه راه‌هایی می‌توانند با ما ارتباط برقرار کنند؟
105
دو سیاره شبیه به زمین در اطراف ستاره‌ای در نزدیکی ما یافت شد
دو سیاره شبیه به زمین در اطراف ستاره‌ای در نزدیکی ما یافت شد
152

ذرات بنیادی

اولین تصویر درهم‌تنیدگی کوانتومی
دانشمندان از اولین تصویر درهم‌تنیدگی کوانتومی پرده‌برداری کردند
204
ذرات بنیادی چه چیزهایی هستند؟
ذرات بنیادی چه چیزهایی هستند؟
92
فیزیکدانان با به دام انداختن ۱۰ جفت فوتون، رکورد جدیدی را ثبت کردند
فیزیکدانان با به دام انداختن ۱۰ جفت فوتون، رکورد جدیدی را ثبت کردند
109
آیا نیروی پنجم جدیدی در طبیعت یافت شده است؟
آیا نیروی پنجم جدیدی در طبیعت یافت شده است؟
49
نگاهی به آزمایشات فیزیک پیرامون یافتن ذره‌ی روح
نگاهی به آزمایشات فیزیک پیرامون یافتن ذره‌ی روح
173