جدید ترین عناوین خبری امروز
مجله علمی کیهان‌شناس

توجه: کلمه عبور به آدرس ایمیل شما ارسال خواهد شد.

موشک‌های اسپیس‌ایکس

موشک‌های اسپیس‌ایکس چگونه کار می‌کنند؟

شرکت فناوری‌های اکتشاف فضایی اسپیس‌ایکس (SpaceX) در سال ۲۰۰۲ آغاز به کار کرد. در آن سال، ایلان ماسک (Elon Musk) نخستین گام‌های پرافتخار خود را در فرستادن هیات اعزامی به مریخ برداشت. پس از گذشت ۱۵ سال، این شرکت گامی فراسوی مراحل مقدماتی گذاشته است.

این شرکت واقع در هاوتورن، کالفرنیا (Hawthorne, California) در حال ساخت موشک است، توسط فضاپیمای بدون سرنشین دراگن (Dragon) محموله‌های باری را به ایستگاه بین‌المللی فضایی می‌فرستد و در آینده نیز قصد دارد فضانوردانی برای ناسا بفرستد. در سال ۲۰۱۸، SpaceX پرتابگر فالکن هوی (Falcon Heavy) را به فضا فرستاد و برنامه‌های دیگری هم برای موشکی بزرگ‌تر از آن ترتیب داده است تا به مریخ برسد: یعنی موشک بیگ فالکن (BFR).

درمورد تاریخچه‌ی موشک‌ها و پیشرفت فضاپیماهای اسپیس‌ایکس بیشتر بخوانید.

گام نخست: فالکن ۱

با فالکن 1 آشنا شوید
با فالکن ۱ آشنا شوید

فالکن ۱ اولین موشکی بود که توسط اسپیس‌ایکس ساخته شد. این موشک توانایی حمل ۶۷۰ کیلوگرم در مدار نزدیک زمین را داشت و طی سال‌های ۲۰۰۶-۲۰۰۹ به پرواز درآمد. پس از سه‌بار شکست در پرواز، فالکن ۱ در ۲۹ سپتامبر ۲۰۰۸ یک محموله‌ی آزمایشی را به فضا فرستاد. پنجمین و آخرین پرتاب آن در ۱۴ جولای ۲۰۰۹، موفق شد ماهواره‌ی مالزیایی رازک ست (RazakSAT) را در مدار قرار دهد.
موشک‌های فالکن ۱ از جزیره‌ی امیلک (Omelek) قسمتی از آتال کوجائلین در اقیانوس آرام پرتاب شد. نکته‌ی جالب این است که ماسک، موشک‌های فالکن را به نام موشک‌های میلنیوم فالکن در فیلم «جنگ ستاره‌ای» نام‌گذاری کرده است.

فالکن ۹ در مسیر پیشرفت

فالکن 9
فالکن ۹

اسپیس‌ایکس به سرعت از سوی شرکت‌هایی که به دنبال موشک‌های سنگین‌وزن بودند، مورد استقبال قرار گرفت. این شرکت یک موشک در اندازه‌ی متوسط به نام فالکن ۵ را در نظر داشت اما در عوض جستی به جلو زد و روی فالکن ۹ کار کرد. این موشک توانست باری را با وزن ۲۸،۹۹۱ پوند (۱۳،۱۵۰ کیلوگرم) به مدار زمین بفرستد. این راکت، موشکی دو مرحله‌ای است.
اسپیس‌ایکس اولین‌بار در سال ۲۰۰۵ فالکن ۹ را رونمایی کرد و در ۷ ژوئن ۲۰۱۰ از ایستگاه فضایی نیروی هوایی کیپ کاناورال در فلوریدا شروع به کار کرد. اولین مشتری‌های موشک، شرکت‌های Bigelow Aerospace، Avanti Communications و MacDonald، Dettwiler و Associates بودند.

برترین رویدادهای نجومی و کیهان‌شناسی سال ۱۳۹۷

فرودهای زمینی

راکت‌های چندبار مصرف
راکت‌های چندبار مصرف

نخستین فرود موفقیت‌آمیز فالکن ۹ شرکت اسپیس‌ایکس در تاریخ ۲۱ دسامبر ۲۰۱۵ در منطقه‌ی فرود ۱، نقطه‌ی عطفی در قابلیت استفاده‌ی دوباره از موشک‌ها بود. اگرچه، شرکت اسپیس‌ایکس همچنان سعی در این دارد تا به پیشرفت‌های بیشتری در این زمینه دست یابد و توانسته فرودهای موفقیت‌آمیز و همچنین ناموفقی به اقیانوس در سال ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ را پشت سر بگذارد.
در سال ۲۰۱۵، اسپیس‌ایکس این‌بار تلاش کرد در اقیانوس روی کشتی فرود بیاید. درحالی که این فرودها به طور مداوم با شکست مواجه می‌شد، ماسک فیلم و تصاویری را در توئیتر خود به اشتراک گذاشت و تصدیق کرد اشتباهی صورت گرفته و شرکت برای پرتاب بعدی بهتر عمل خواهد کرد.

اژدها پرواز می‌کند

اولین فرود روی دریا
اولین فرود روی دریا

اسپیس‌ایکس ۱۸ ماه تمام بدون هیچ سر و صدایی به ساخت فضاپیمای دراگن مشغول بود. سپس در مارس ۲۰۰۶، پرتابگر دراگن را رسماً رونمایی کرد و به برنامه‌ی نمایشی خدمات حمل و نقل تجاری مداری ناسا (COTS) طرحی را پیشنهاد داد که هدف نهایی آن، ساخت فضاپیمایی خصوصی جهت ارسال محموله به ایستگاه بین‌المللی فضایی بود.
پس از آن که اسپیس‌ایکس چندین و چند مرحله را با موفقیت پشت سر گذاشت، ناسا در دسامبر ۲۰۰۸ دراگن اسپیس‌ایکس را برگزید تا یکی از ارائه‌دهندگان سرویس‌های تأمین ذخیره‌های ایستگاه فضایی باشد.
ارزش قرارداد اسپیس‌ایکس در آن زمان حداقل ۱.۶ میلیارد دلار با امکان افزایش به ۳.۱ میلیارد دلار بود. پس از آن شرکت یک قرارداد دیگر هم برای ارسال محموله دریافت کرد. ماسک در جایی گفته است که نام دراگن را از روی ترانه‌ی «Puff the Magic Dragon» انتخاب کرده است.

پارکر ، کاوشگر خورشیدی ناسا به فضا پرتاب شد

پرتاب دراگن فالکن ۹

پرواز زودرس اژدها
پرواز زودرس اژدها

موشک دراگن نخستین پرواز موفقیت‌آمیز خود را در ۸ دسامبر ۲۰۱۰ از ایستگاه فضایی نیروی هوایی کیپ کاناورال (CCAFS) انجام داد. سپس در ۲۲ می ۲۰۱۲، با امتحان مهمی رو‌به‌رو شد: تلاش جهت فرود آمدن در ایستگاه بین‌المللی فضایی.
دراگن در ۲۵ مِی همان سال، علی رغم آن که با مشکلاتی در سیستم لیزری، که فاصله‌ی فضاپیما تا مدار را محاسبه می‌کرد، روبه‌رو شد، با موفقیت در ایستگاه فرود آمد و تحسین همگان را برانگیخت. نخستین‌بار بود که فضاپیمایی خصوصی در ایستگاه فضایی فرود می‌آمد. از آن پس اسپیس‌ایکس سفینه‌های باری دراگن خود را بهسازی کرد تا حداقل برای دو پرتاب قابل استفاده باشند.

جیرجیرک

جیرجیرک
جیرجیرک

جیرجیرک شکل اولیه‌ی راکتی بود که در مک گریگور تگزاس (McGregor, Texas) ساخته شد و زمینه‌هایی را برای شرکت فراهم آورد تا در فرود موفق‌تر عمل کند. اگرچه جیرجیرک توجه رسانه‌ها را به اندازه‌ی سایر برنامه‌های اسپیس‌ایکس به خود جلب نکرد، ولی کلیدی برای پیشرفت‌های آتی فالکن ۹ در قابلیت استفاده‌ی دوباره شد.
موشک جیرجیرک بین سال‌های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳ هشت‌بار به طور امتحانی پرتاب شد و در آخرین پرتاب خود تا ۲،۴۴۰ فوت (۷۴۴ متر) اوج گرفت. از آن پس پروژه‌ی جیرجیرک کنار زده شد تا اسپیس‌ایکس بتواند منابعش را برای توسعه فالکن ۹ متمرکز کند.

موشک پیشرفته‌ی فالکن ۹

موشک چندبار مصرف F9R
موشک چندبار مصرف F9R

اسپیس‌ایکس در سال ۲۰۱۲، ساخت وسیله‌ی نقلیه‌ای با قابلیت استفاده‌ی مجدد فالکن ۹ را که بر همان اساس موشک فالکن ۹ کار می‌کرد، اعلام نمود. این شرکت در آوریل و آگوست ۲۰۱۴، پنج پرتاب با این سیستم را از پایگاه اسپیس‌ایکس مگ گرگور انجام داد که ارتفاع برخی از این پرتاب ها تا ۱۰۰۰ متر می رسید. در آخرین پرتاب که در ۲۲ آگوست انجام شد به دلیل مسدود شدن حسگر منفجر شد.

کهکشان‌هایی در مرز جهان هستی

اولین منطقه‌ی فرود اسپیس ایکس

اسپیس‌ایکس باند فرود می‌سازد
اسپیس‌ایکس باند فرود می‌سازد

این تصویر منطقه فرود ۱ را نشان می‌دهد، منطقه‌ی فرود زمینی برای اولین پرواز فالکن ۹ در ایستگاه نیروی هوایی کیپ کاناورال که SpaceX در ۲۱ دسامبر ۲۰۱۵ نخستین فرود کنترل‌شده‌ی خود را در آن‌جا انجام داد.
شرکت، منطقه‌ی فرود را در زمینی ساخت که از ایستگاه نیروی هوایی کیپ کاناورال آمریکا اجاره شده بود. (منطقه‌ی فرود ۱ مختص فرودهایی بود که میزبان Launch Complex 13 بودند.) این فرود بسیار نرم و عالی بود زیرا پرواز قبلی فالکن ۹ در ژوئن ۲۰۱۵، به شکل فاجعه‌باری با انفجار خاتمه یافت.

قابلیت استفاده‌ی مجدد از موشک های فالکن ۹

موشک‌های چندبار مصرف
موشک‌های چندبار مصرف

دقیقاً از شروع ماجرای فالکن ۹، اسپیس‌ایکس به استفاده‌ی مجدد از اولین راکت خود راغب شد تا هزینه‌های پرتاب آن را ذخیره کند. اما اولین پرتاب‌ها با شکست همراه شد. اسپیس‌ایکس تلاش کرد تا در اولین، دومین و ششمین پرتاب فالکن ۹ تقویت‌کننده‌ی فرود را کنترل کند ولی هربار موشک در اقیانوس سقوط کرد. سرانجام اسپیس‌ایکس در ۱۸ آوریل ۲۰۱۴ در نهمین فرود فالکن ۹، توانست فرود به اقیانوس را کنترل کند (چهارمین تلاش فرود کنترل شده). این موفقیت گام مهمی را در استفاده‌ی مجدد احتمالی برداشت.

فرود فالکن ۹ روی کشتی

اژدها پرواز می‌کند
اژدها پرواز می‌کند

استقامت ماسک و کارکنانش سرانجام در ۸ آوریل ۲۰۱۶ نتیجه داد. زمانی که اولین پرواز فالکن ۹ به نرمی در کشتی به نام «البته من هنوز عاشقت هستم» در اقیانوس آتلانتیک فرود آمد. سفینه‌ی دراگنی که این فالکن ۹ در هوا حمل می‌کرد نیز نقطه‌ی عطفی به شمار می‌رفت و ماژول قابل تورم (ماژول ایستگاه فضایی قابل ارتقاء بیگلو (BEAM)) را به ایستگاه بین‌المللی فضایی می‌برد.
میزان موفقیت اسپیس‌ایکس در زمینه‌ی فرود روی کشتی به سرعت پس از پرواز آوریل ۲۰۱۶ سرعت گرفت. اگرچه برخی از پرتابگرها گاه به گاه هدف را اشتباه می‌گیرند. البته میزان موفقیت پرواز فالکن ۹ شرکت هم چشمگیر است؛ آخرین شکستش در سپتامبر ۲۰۱۶ منجر به انفجار روی سطح پرتاب، پیش از پرتاب موشک شد.
SpaceX کشتی دیگری نیز به نام «فقط دستورالعمل‌ها را بخوان» دارد که برای فرود در اقیانوس آرام، پس از پرتاب از ایستگاه نیروی هوایی وندنبرگ کالیفرنیا، مورد استفاده قرار می‌گیرد. این کشتی‌ها هر دو به نام فضاپیماهای تخیلی در کتاب‌های علمی تخیلی اِم. بانکز یا اِچ. جی. ولز (M. Banks.) نام گذاری شده‌اند.

مروری بر تاریخچه‌ی ماموریت‌های اکتشافی سیاره مریخ
avatar
  Subscribe  
Notify of

رصد و اکتشافات فضایی

ماه‌گرفتگی چیست
ماه‌گرفتگی چیست و ماه‌گرفتگی بعدی چه زمانی اتفاق می‌افتد؟
35
کشف ماده ژله‌ای در ماه
کشف ماده ژله‌ای توسط کاوشگر چینی در قسمت پنهان ماه
99
گذر کاوشگر خورشیدی پارکر
سومین گذر کاوشگر خورشیدی پارکر از نزدیکی خورشید
65
بارش شهابی برساووشی
چرا بارش شهابی برساووشی سالی یک‌بار اتفاق می‌افتد؟
47
سیاره پرجرم
دومین سیاره پرجرم در مدار ستاره‌ی همسایه‌مان پیدا شد
66

ذرات بنیادی

کار برخورددهنده هادرونی بزرگ
تاریخچه سرن (قسمت ۱۷): آغاز به کار برخورددهنده هادرونی بزرگ
23
بزرگترین آهنربا ابررسانا در سرن
تاریخچه سرن (قسمت ۱۶): بزرگترین آهنربا ابررسانا در سرن
17
50 سالگی سرن
تاریخچه سرن (قسمت ۱۵): افتتاح ساختمان کروی و جشن ۵۰ سالگی سرن
16
تحقیقات سرن
تاریخچه سرن (قسمت ۱۴): تحقیقات سرن گسترش می‌یابد
17
پادهیدروژن
تاریخچه سرن (قسمت ۱۳): پادهیدروژن در سرن ساخته می‌شود
40