جدید ترین عناوین خبری امروز
مجله علمی کیهان‌شناس

توجه: کلمه عبور به آدرس ایمیل شما ارسال خواهد شد.

سیاره چیست ؟

سیاره | Planet

بسیاری از مردم می‌توانند به عکس‌هایی از مشتری یا زحل اشاره کنند و آن را سیاره بخوانند؛ اما شاید هر کسی تعرف دقیق این کلمه را نداند. بعد از سال ۲۰۰۶ و با کشف چندین دنیای دیگر در اطراف منظومه‌ی شمسی، ستاره‌شناسان تعریف جدیدی را ارائه دادند.
انجمن بین‌المللی نجوم سیاره را جسمی تعریف می‌کند که:

  • به دور خورشید بگردد.
  • جرم کافی داشته باشد تا شکل آن کروی یا شبه‌کروی شود.
  • قمر جسم دیگری نباشد.
  • اجرام کوچک و باقیمانده را از مدار چرخشش حذف کرده باشد.

این انجمن همچنین تعریفی برای سیاره‌ی کوتوله ارائه می‌دهد که بر اساس ان یک سیاره‌ی کوتوله جرمی است که تمام ویژگی‌های یک سیاره را دارد مگر آنکه محیط مداری اطرافش از اجسام ریز خالی نیست. طبق این تعریف، پلوتو که تا آن زمان در گروه سیاره‌ها قرار داشت به دسته‌ی سیاره‌ی کوتوله سقوط کرد!
هر چند که همه‌ی دانشمندان با این تعریف موافق نیستند اما این گروه‌بندی همچنان پا بر جاست.

سیاره
سیاره

تاریخچه‌ی سیاره شناسی

ریشه‌ی اصطلاح “سیاره” از یک کلمه‌ی یونانی به معنی سرگردان می‌آید. بسیاری از تمدن‌های باستانی موفق به رصد این “ستارگان متحرک” شده بودند؛ اما تا قبل از اختراع تلسکوپ در دهه‌ی ۱۶۰۰ نمی‌توانستند به جزئیات بیشتری دسترسی داشته باشند. با استفاده از تلسکوپ کوچکی که در آن زمان توسط گالیئو گالیله اختراع شده بود، مشخص شد که قمری به دور سیاره‌ی مشتری در حال چرخش است و همچنین یک حلقه نیز در اطراف سیاره‌ی زحل وجود دارد. این اطلاعات شگفتی بزرگی برای گالیله و مخالفانش در کلیسا بود. همچنین تلسکوپ نشان داد که یافته‌های پیشین درباره‌ی اجرام آسمانی نمی‌توانستند دقیق باشند چرا که با چشم غیرمسلح قابل بررسی نبوده‌اند.

مواد آلی پیچیده‌ای که ممکن است نشانه‌ی حیات قدیمی در مریخ باشد

در تاریخ ۱۳ مارس ۱۷۸۱ ویلیام هرشل سیاره‌ی اورانوس را کشف کرد. سیریس نیز در سال ۱۸۰۱ بین مریخ و مشتری شناسایی شد. سیریس در ابتدا در گروه سیارات دسته‌بندی شد اما با گذشت زمان به عنوان اولین عضو گروه سیارک‌ انتخاب شد. نپتون در سال ۱۸۴۶ کشف شد.

پس از آن ستاره‌شناسان به طور پیوسته در جستجوی سیاره‌ی بزرگ و مجهولی با نام سیاره‌ی X بودند که باور داشتند مانعی برای گردش مداری اورانوس و نپتون است. البته این مشکلات مداری با بیشتر شدن دقت دستگاه‌ها و بررسی‌های بیشتر در حرکت سیارات کاهش یافت.
کلاید تامبا در سال ۱۹۳۰ جرم کوچکی را عقب‌تر از مدار نپتون مشاهده کرد. این جرم کوچک که به زودی سیاره نام گرفت، مداری غیرعادی داشت و در موقعی از نپتون هم به خوشید نزدیک‌تر می‌شد!

سیاره یا سیاره‌ی کوتوله
سیاره یا سیاره‌ی کوتوله

چرا پلوتو سیاره نیست؟

پس از گذشت سال‌ها هیچ جرمی با جرم و رفتار مشابه به پلوتو در منظومه‌ی شمسی یافت نشد! اما در سال ۲۰۰۰ هنگامیکه مایک براون به عنوان یک ستاره‌شناس جوان در موسسه‌ی فناوری کالیفرنیا مشغول انجام پروژه بود؛ تصمیم گرفت تا اجرام خارج از منظومه‌ی شمسی را بررسی کند. تنها بعد از گذشت زمان کوتاهی چندین جسم عقب‌تر از نپتون و همینطور اجرام یخی فراتر از مدار آن کشف شدند. به این ترتیب تعداد سیارات در حال افزایش بود!
انجمن بین‌المللی نجوم با برگزاری نشست‌های مختلف به بررسی کشفیات جدید پرداخت و در نشست عمومی سال ۲۰۰۶ تعریف کلی از مفهوم سیاره را به رای گذاشت. نمایندگان حاضر در آن نشست پلوتو و هر جسم دیگری در آن اندازه را سیاره ندانستند. آنها دسته‌ی جدیدی به نام سیاره‌ی کوتوله را ارائه دادند که در حال گردش به دور خورشید است، کروی و یا شبه‌کروی است اما از عطارد کوچک‌تر است. همچنین امکان دارد این جسم در مداری همراه با اجرام کوچک دیگری، مثلا یک کمربند سیارکی در حال گردش باشد.

منبع: SPACE

 دسته‌ها:
avatar
  Subscribe  
Notify of

رصد و اکتشافات فضایی

ماه‌گرفتگی چیست
ماه‌گرفتگی چیست و ماه‌گرفتگی بعدی چه زمانی اتفاق می‌افتد؟
35
کشف ماده ژله‌ای در ماه
کشف ماده ژله‌ای توسط کاوشگر چینی در قسمت پنهان ماه
99
گذر کاوشگر خورشیدی پارکر
سومین گذر کاوشگر خورشیدی پارکر از نزدیکی خورشید
65
بارش شهابی برساووشی
چرا بارش شهابی برساووشی سالی یک‌بار اتفاق می‌افتد؟
47
سیاره پرجرم
دومین سیاره پرجرم در مدار ستاره‌ی همسایه‌مان پیدا شد
66

ذرات بنیادی

کار برخورددهنده هادرونی بزرگ
تاریخچه سرن (قسمت ۱۷): آغاز به کار برخورددهنده هادرونی بزرگ
23
بزرگترین آهنربا ابررسانا در سرن
تاریخچه سرن (قسمت ۱۶): بزرگترین آهنربا ابررسانا در سرن
17
50 سالگی سرن
تاریخچه سرن (قسمت ۱۵): افتتاح ساختمان کروی و جشن ۵۰ سالگی سرن
16
تحقیقات سرن
تاریخچه سرن (قسمت ۱۴): تحقیقات سرن گسترش می‌یابد
17
پادهیدروژن
تاریخچه سرن (قسمت ۱۳): پادهیدروژن در سرن ساخته می‌شود
40